بیمارانی که به نارسایی کلیه مبتلا هستند، معمولاً دیالیز را به عنوان بخشی از برنامه درمانی خود تجربه میکنند. اگرچه این روش نقش بسیار مهمی در حذف مواد زائد، سموم و مایعات اضافی بدن دارد، اما بسیاری از بیماران پس از پایان جلسه دیالیز احساس میکنند که بدنشان مانند قبل نیست. برخی احساس سبکی و بهبود دارند، در حالی که برخی دیگر از خستگی، ضعف، سرگیجه یا گرفتگی عضلات شکایت میکنند.
این تفاوت در تجربه بیماران کاملاً طبیعی است و به عوامل متعددی از جمله وضعیت عمومی بدن، مدت زمان دیالیز، میزان مایعات خارج شده، بیماریهای زمینهای و حتی تغذیه بیمار بستگی دارد.
شناخت تغییراتی که بعد از دیالیز در بدن ایجاد میشود، نه تنها باعث کاهش نگرانی بیمار و خانواده او خواهد شد، بلکه کمک میکند علائم طبیعی از علائم خطرناک تشخیص داده شوند و در صورت لزوم اقدامات درمانی به موقع انجام گیرد.
بدن بعد از دیالیز چه تغییراتی را تجربه میکند؟
دیالیز چیست؟ در طول هر جلسه دیالیز، حجم زیادی از خون از دستگاه دیالیز عبور میکند تا مواد زائدی مانند اوره، کراتینین، اسیدهای اضافی و آب تجمع یافته از آن خارج شوند. علاوه بر این، سطح الکترولیتهایی مانند پتاسیم، سدیم و فسفر نیز تنظیم میشود.
این تغییرات اگرچه برای سلامت بیمار ضروری هستند، اما در مدت زمانی نسبتاً کوتاه اتفاق میافتند و به همین دلیل بدن پس از پایان دیالیز نیاز به زمان دارد تا دوباره به تعادل برسد. در واقع، قلب، مغز، عروق خونی و حتی عضلات باید خود را با حجم جدید مایعات و تغییرات ترکیب خون تطبیق دهند. همین فرآیند سازگاری است که باعث میشود بسیاری از بیماران تا چند ساعت پس از دیالیز احساس خستگی یا بیحالی داشته باشند.
چرا بسیاری از بیماران بعد از دیالیز احساس خستگی میکنند؟
خستگی شایعترین عارضه پس از دیالیز است و بسیاری از بیماران آن را به عنوان بخشی از زندگی روزمره خود تجربه میکنند. این خستگی تنها ناشی از انجام یک فرآیند درمانی چند ساعته نیست، بلکه عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند. کاهش ناگهانی حجم مایعات بدن، افت فشار خون، کمخونی ناشی از نارسایی کلیه، کاهش سطح برخی مواد مغذی و حتی استرس جسمی و روانی ناشی از بیماری میتوانند در ایجاد احساس ضعف و بیانرژی بودن مؤثر باشند.
برخی بیماران تنها چند ساعت پس از دیالیز احساس خستگی دارند، اما در برخی دیگر ممکن است این حالت تا روز بعد نیز ادامه پیدا کند. اگر این خستگی با استراحت برطرف شود، معمولاً جای نگرانی نیست، اما اگر بیمار همیشه بعد از دیالیز دچار ضعف شدید باشد یا کیفیت زندگی او به شدت کاهش پیدا کند، لازم است پزشک علت را بررسی کند.
افت فشار خون یکی از شایعترین اتفاقات بعد از دیالیز
یکی از مهمترین دلایل احساس سرگیجه یا بیحالی پس از دیالیز، کاهش فشار خون است. هنگامی که در طول جلسه دیالیز مقدار زیادی از مایعات بدن خارج میشود، ممکن است حجم خون کاهش یافته و فشار خون افت کند. در چنین شرایطی بیمار هنگام ایستادن احساس سرگیجه، تاری دید، تعریق سرد یا حتی حالت غش پیدا میکند.
به همین دلیل توصیه میشود پس از پایان دیالیز بیمار بلافاصله از تخت بلند نشود و چند دقیقه در حالت نشسته استراحت کند. بلند شدن آهسته و نوشیدن مقدار مایعات مجاز طبق دستور پزشک میتواند به کاهش این مشکل کمک کند.
گرفتگی عضلات بعد از دیالیز از کجا ناشی میشود؟
بسیاری از بیماران، بهویژه در ناحیه ساق پا، از گرفتگی عضلات پس از دیالیز شکایت دارند. این گرفتگی معمولاً به دلیل خارج شدن سریع مایعات و تغییر غلظت الکترولیتهای بدن رخ میدهد. گاهی نیز کاهش جریان خون در عضلات یا کمبود برخی املاح میتواند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشد. اگرچه این گرفتگیها معمولاً موقتی هستند، اما در صورت تکرار مداوم، پزشک ممکن است برنامه دیالیز یا رژیم غذایی بیمار را تغییر دهد تا این عارضه کاهش یابد.
خوابآلودگی بعد از دیالیز طبیعی است؟
بسیاری از بیماران پس از پایان جلسه دیالیز تمایل زیادی به خوابیدن دارند. این خوابآلودگی نتیجه فعالیت شدید بدن برای سازگار شدن با تغییرات ایجاد شده در خون و گردش خون است. علاوه بر آن، کاهش فشار خون و خستگی عمومی نیز میتواند باعث شود بیمار چند ساعت پس از دیالیز احساس کند به استراحت نیاز دارد. در بیشتر موارد، یک خواب کوتاه یا استراحت چند ساعته باعث بازگشت انرژی بیمار میشود و جای نگرانی ندارد.
آیا تهوع و سردرد بعد از دیالیز طبیعی هستند؟
برخی بیماران پس از دیالیز دچار سردرد یا تهوع خفیف میشوند. این علائم معمولاً به دلیل تغییرات فشار خون، نوسانات الکترولیتها یا کاهش حجم مایعات بدن ایجاد میشوند. اگر این علائم خفیف باشند و طی مدت کوتاهی برطرف شوند، معمولاً طبیعی تلقی میشوند. اما اگر سردرد بسیار شدید باشد، با تاری دید یا اختلال هوشیاری همراه شود، یا تهوع به استفراغ مکرر تبدیل شود، بیمار باید در اسرع وقت توسط پزشک معاینه شود.
وضعیت روحی بیمار بعد از دیالیز
دیالیز تنها بر جسم بیمار تأثیر نمیگذارد، بلکه از نظر روحی نیز چالشهای زیادی ایجاد میکند. بسیاری از بیماران بعد از هر جلسه دیالیز احساس میکنند انرژی روانی آنها نیز کاهش یافته است. محدودیتهای غذایی، وابستگی به دستگاه دیالیز، نگرانی درباره آینده و تغییر سبک زندگی میتواند باعث اضطراب، افسردگی یا احساس ناامیدی شود.
حمایت خانواده، صحبت کردن با پزشک، مشاوره روانشناسی و شرکت در گروههای حمایتی بیماران دیالیزی میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت روان این افراد داشته باشد. تحقیقات نشان داده است بیمارانی که از حمایت عاطفی بیشتری برخوردار هستند، کیفیت زندگی بالاتری را تجربه میکنند.
بعد از دیالیز چه کارهایی به بهبود حال بیمار کمک میکند؟
بعد از پایان دیالیز، بهتر است بیمار چند ساعت اول را به استراحت اختصاص دهد و از انجام فعالیتهای سنگین خودداری کند. مصرف داروها باید دقیقاً مطابق دستور پزشک انجام شود و رژیم غذایی مخصوص بیماران کلیوی نیز رعایت شود. بسیاری از بیماران تصور میکنند چون دیالیز انجام دادهاند، میتوانند هر مقدار مایعات بنوشند، اما این تصور اشتباه است. مصرف بیش از حد مایعات بین جلسات دیالیز میتواند باعث تجمع آب در بدن، افزایش فشار خون و وارد شدن فشار بیشتر به قلب شود. همچنین محل فیستول یا کاتتر دیالیز باید هر روز از نظر قرمزی، تورم، درد یا ترشح بررسی شود. رعایت بهداشت محل دسترسی عروقی نقش مهمی در پیشگیری از عفونت دارد.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.